Polskie Wojska Specjalne zakończyły 6-miesięczny dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO. Trzeci raz w historii — i ostatni w formule NRF

30 czerwca 2024 roku. Polskie Wojska Specjalne zakończyły 6-miesięczny dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO. To był trzeci raz w historii (po 2015 i 2020) — i jednocześnie ostatni dyżur w formule NRF, bo 1 lipca 2024 roku NATO formalnie przeszło na nowy format ARF (Allied Reaction Force). Polskie SF zamknęły epokę. Hiszpańskie SF — rozpoczęły nową.

Skala polskiego wkładu w tę rotację była bezprecedensowa. Po raz pierwszy w historii Komponent Wojsk Specjalnych otrzymał certyfikację do dowodzenia pełnoskalową operacją obronną — wcześniejsze dyżury obejmowały tylko działania o charakterze lokalnym. Sojusznicze Dowództwo Komponentu Operacji Specjalnych (SOCC), ulokowane na bazie Centrum Operacji Specjalnych w Krakowie, dowodziło żołnierzami SOF z 14 krajów NATO, z największym wkładem polskim. Na czele SOCC stanął gen. dyw. Sławomir Drumowicz — ówczesny dowódca DKWS — z rumuńskim oficerem SF jako zastępcą.

Co było za nami — start dyżuru i certyfikacja

Dyżur ruszył 1 stycznia 2024 roku, ale przygotowania zaczęły się znacznie wcześniej. Kluczowy moment to certyfikacja w czwartek, 19 października 2023 roku — w Krakowie, w bazie Centrum Operacji Specjalnych, gdzie zespół ekspertów NATO przeprowadził pełny sprawdzian gotowości polskiego dowództwa do objęcia roli SOCC. Obserwatorem ceremonii był ówczesny minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak, który skomentował podwójne znaczenie tego momentu:

Po raz trzeci w historii dowództwo komponentu polskich wojsk specjalnych osiągnęło certyfikacją stanowiącą o tym, że mogą dowodzić Siłami Odpowiedzi NATO. Ale po raz pierwszy w historii, co jest warte podkreślenia, również dowództwo komponentu wojsk specjalnych osiągnęło certyfikację dotyczącą dowodzenia operacją obronną w dużej skali. To wielki sukces, rezultat wytężonej pracy, służby naszych żołnierzy.

Mariusz Błaszczak, minister obrony narodowej (DKWS Kraków, 19 października 2023)

Sukces nie był tylko proceduralny. Certyfikacja październikowa 2023 obejmowała nową, dotąd nieosiąganą zdolność — dowodzenie pełnoskalową operacją obronną, w pięciu domenach: powietrze, ziemia, morze, cyberprzestrzeń, kosmos. Ostatnie z tych domen — kosmos — pojawiło się w polskim portfolio operacyjnym po raz pierwszy.

Skład polski — wszystkie pięć jednostek WS w pierwszej linii

Na dyżurze NRF 2024 znalazły się wszystkie pięć jednostek polskich Wojsk Specjalnych plus jednostka wsparcia powietrznego:

• ⚡ JW GROM (Warszawa + Gdańsk)
• 🛡️ JW Komandosów (JWK) (Lubliniec)
• 🐬 JW Formoza (Gdynia + Dziwnów)
• 🏔️ JW AGAT (Gliwice)
• 🕵️ JW NIL
• 🚁 Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych (PJOS) (Powidz)

To pełen skład Komponentu — wszystkie jednostki bojowe plus PJOS jako wsparcie lotnicze. Konkretne zespoły bojowe poszczególnych jednostek w ramach NRF 2024 nie zostały publicznie ujawnione (standard polityki informacyjnej DKWS), ale skala mobilizacji była najwyższa w 25-letniej historii polskich WS w NATO.

Gen. Drumowicz na czele SOCC — 14 krajów pod polskim dowództwem

Sojusznicze Dowództwo Komponentu Operacji Specjalnych (SOCC) nie było polską strukturą — to natowski twór ulokowany na czas dyżuru przy bazie polskiego DKWS w Krakowie. Składało się z żołnierzy SOF z 14 krajów NATO, z największym wkładem polskim. Funkcję dowódcy SOCC od 1 stycznia 2024 roku pełnił gen. dyw. Sławomir Drumowicz, ówczesny dowódca polskiego DKWS. Zastępcą był rumuński oficer sił specjalnych.

Status Polski w tej strukturze to Framework Nation — czyli kraj, który dostarcza fundament dowódczy i logistyczny dla operacji koalicyjnej. Polska była odpowiedzialna za stworzenie struktur dowodzenia, koordynację wsparcia logistycznego i zapewnienie infrastruktury operacyjnej. Komendant SOCC raportował bezpośrednio do Combined Joint Forces Command (JFC) w Brunssum w Holandii.

9 kwietnia 2024 roku, w trakcie dyżuru, Kraków gościł NATO SOF Commanders Conference — coroczne spotkanie dowódców sił specjalnych wszystkich krajów NATO. Drumowicz przemawiał jako gospodarz. Później, jeszcze w trakcie dyżuru, otrzymał medal USSOCOM (US Special Operations Command) — wyróżnienie potwierdzające status polskich WS w sojuszniczym ekosystemie SOF.

Czeskie helikoptery „Hippo” — partner powietrzny VJTF

Polski dyżur miał konkretny komponent powietrzny od sojusznika z południa — czeski Task Force HIPPO. To około 100 osób z 22. Bazy Helikopterowej w Náměšť nad Oslavou, wyposażonej w trzy zmodernizowane śmigłowce Mi-171šM (NATO code Hip-L). TF HIPPO powstał w styczniu 2024 roku specjalnie pod tę rotację, jako wkład Czech w bezpieczeństwo NATO Eastern Flank w obliczu wojny w Ukrainie.

Wybór sprzętu był nieprzypadkowy: czeskie Mi-171šM i polskie Mi-17 z PJOS to maszyny z tej samej rodziny konstrukcyjnej, dzielące większość procedur, parametrów i logistyki. To naturalnie ułatwiło współpracę operacyjną — TF HIPPO pracował głównie z PJOS, wspierając VJTF (Very High Readiness Joint Task Force) w komponencie aerylotniczym SOCC.

Co nowego — pierwsza certyfikacja dla operacji pełnoskalowej

Dwa poprzednie polskie dyżury w NRF — 2015 i 2020 — dotyczyły operacji o charakterze lokalnym. Polski SOCC był wtedy gotowy dowodzić działaniami specjalnymi w wąskim, ograniczonym geograficznie i czasowo scenariuszu. To był standardowy model NRF.

Dyżur 2024 zmienił tę logikę. Po raz pierwszy polski Komponent przygotował się do dowodzenia pełnoskalową operacją obronną. Cytat ze wcześniejszej wypowiedzi rzecznika DKWS dla Polskiej Zbrojnej (1.01.2024):

Jesteśmy w gotowości. W Krakowie rozpoczęło działalność Sojusznicze Dowództwo Komponentu Operacji Specjalnych. Jesteśmy także przygotowani do dowodzenia pełnoskalową operacją obronną. To nowość.

Rzecznik prasowy DKWS — Polska Zbrojna, 1.01.2024

Co to znaczy w praktyce: gdyby w trakcie dyżuru wybuchł realny konflikt na flance wschodniej NATO, polski SOCC miał uprawnienia i zdolność do dowodzenia całością operacji specjalnych Sojuszu w ramach odpowiedzi obronnej — nie tylko polskiego segmentu. To strukturalny awans pozycji polskich WS w NATO o cały rząd wielkości.

Koniec ery NRF — 1 lipca 2024 startuje ARF

Polski dyżur skończył się w specyficznym momencie historycznym. NATO Response Force (NRF), format powołany w 2002 roku jako szybka reakcja Sojuszu na nowe zagrożenia po 11 września 2001, w 2024 roku był już strukturą po zmianach, mocno przeorientowaną pod wpływem rosyjskiej agresji na Ukrainę. Sojusz zdecydował o przejściu na nowy format — ARF (Allied Reaction Force).

• 20 czerwca 2024: w Krakowie ceremonia transferu kierownictwa SOCC z polskich SF na hiszpańskie SF. Polski komendant gen. dyw. Sławomir Drumowicz przekazał dowodzenie hiszpańskiemu odpowiednikowi — Brigadier General Angel Herrezuelo, dowódcy Mando Conjunto de Operaciones Especiales (MCOE). Ceremonia obejmowała podwójne przejście: zarówno przekazanie roli między narodowościami, jak i transformację formatu z NRF SOCC na ARF SOCC (oficjalny komunikat SHAPE NATO + NSHQ Portal NATO)
• 30 czerwca 2024: formalny koniec dyżuru NRF 2024
• 1 lipca 2024: Solbiate Olona we Włoszech — uroczystość uruchomienia ARF (Allied Reaction Force). Pierwszą rotację w nowej formule rozpoczynają hiszpańskie siły specjalne pod dowództwem MCOE

Polskie SF zamknęły więc epokę NRF — i to w sposób ceremonialny, jako ostatnia narodowa rotacja w tym formacie. Symboliczne znaczenie tego momentu zostanie z polskim środowiskiem WS na lata.

W komunikacie pożegnalnym SHAPE NATO podkreślono, że „przez ostatni rok w roli NRF SOCC polskie SOF prowadziły wiele szkoleń i ćwiczeń, znacząco przyczyniając się do zbiorowej obrony NATO — z naciskiem na szybkie rozwinięcie sił, interoperacyjność i taktyczną koordynację w różnorodnych środowiskach”. Brig. Gen. Herrezuelo, obejmując nową rolę, zaznaczył, że „doświadczenia i wiedza przekazana przez polskie SOF są nieocenione”.

Co to znaczy dla polskich WS

Trzeci dyżur NRF (2015, 2020, 2024) i certyfikacja do operacji pełnoskalowej w 2024 roku to strukturalne potwierdzenie pozycji polskich WS jako jednego z kilku najlepiej zorganizowanych komponentów SOF w NATO. Konkretne korzyści z dyżuru:

• Operacyjna dojrzałość wszystkich pięciu jednostek WS + PJOS — sprawdzenie gotowości w warunkach nieustającej presji
• Doświadczenie dowódcze gen. Drumowicza w roli dowódcy międzynarodowej struktury z 14 krajów
• Sieć osobistych kontaktów polskich operatorów z odpowiednikami z Czech, Holandii, USA, UK i innych — wartościowa w realnej operacji koalicyjnej
• Strukturalne dowody zaufania NATO wobec Polski — Sojusz powierzył nam dowodzenie SOCC w okresie najwyższego napięcia od końca zimnej wojny (wojna w Ukrainie)
• Test nowych domen — kosmos w polskim portfolio operacyjnym po raz pierwszy

Dla polskiego środowiska WS rok 2024 będzie pamiętany jako moment, w którym Komponent przeszedł z roli „zdolnego partnera” w roli „dowódcy międzynarodowej struktury w okresie kryzysu”. Dwie inne polskie zdolności — NATO Special Operations Framework Nation (od 2013) i polska siedziba SOCC — istniały już wcześniej. Ale dopiero dyżur 2024 połączył je z aktualną zdolnością operacyjną w wojennej rzeczywistości NATO.

Źródła

• Polska Zbrojna (Magdalena Kowalska-Sendek, foto Bartek Bera) — „Intensywne półrocze polskich specjalsów”, 1.01.2024
• Polska Zbrojna — „Specjalsi zakończyli dyżur w SON-ie” (art. 42020)
• SHAPE NATO — komunikat oficjalny „Special Operations Component Command Transitions Leadership: Polish SOF Hands Over to Spanish SOF” (20.06.2024)
• Defence24 — „Wojska Specjalne gotowe do kolejnego dyżuru w Siłach Odpowiedzi NATO”; „Sojusznicze Siły Reagowania wystartowały [KOMENTARZ]”
• Special-Ops.pl — „Wojska Specjalne zakończyły dyżur w SON-ie”; „Czeski Task Force HIPPO przyleciał do Polski”; „Lotnicze wsparcie sił VJTF”; „Dowódca DKWS otrzymał medal USSOCOM”
• NSHQ Portal NATO — „Strengthening Strategic Readiness: NATO Special Operations Forces Leaders Convene in Poland” (4.2024)
• MILMAG — „Zakończenie certyfikacji Komponentu Wojsk Specjalnych do dyżuru Sił Odpowiedzi NATO”
• Czeskie źródła: czdefence.com, Overt Defense — szczegóły TF HIPPO (Mi-171šM, 22. Baza Helikopterowa Náměšť nad Oslavou)
• Wikipedia — „NATO Response Force” (chronologia 2002-2024, transformacja na ARF)
• Foto główne: Bartek Bera / Polska Zbrojna

Powiązane wpisy

• Gen. bryg. Michał „Strzała” Strzelecki — Dowódca DKWS od 1.07.2025 (następca Drumowicza)
• CB90 + Kurier z Ustki — pierwsza publiczna demonstracja sprzętu DKWS (kwiecień 2026)
• Shadows in the Night — GROM i JWK w Fort Carson z 10. SFG (lipiec 2022)
• Austria-Dorfer w Polsce — wizyta operacyjnego dowódcy austriackich SOF (kwiecień 2026)