2 maja. Dla większości — most między Świętem Pracy a Konstytucją. Dla państwa — Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej i Dzień Polonii. Dla polskich Wojsk Specjalnych — okazja, żeby przypomnieć rzecz, którą każda jednostka polskich WS układa starannie i osobno: kto był przed nami.
Skąd się wzięło to święto
Barwy biało-czerwone uznano za narodowe uchwałą Sejmu Powstania Listopadowego z 7 lutego 1831 r. Ustawa z 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej formalnie określiła biel i czerwień jako barwy państwowe odrodzonej II Rzeczypospolitej. Po 1945 r. flaga pozostała ta sama, ale w PRL miała inny rytm: wieszano ją na 1 maja (Święto Pracy), zdejmowano przed 3 maja, którego komuniści nie obchodzili.
Po 1990 r. paradoks: 1 i 3 maja były świętami państwowymi i dniami wolnymi od pracy, ale 2 maja flagi „znikały” — bo nie było formalnego powodu, żeby je zostawiać. Część obywateli zaczęła nieoficjalnie używać 2 maja jako „dnia flagi” — symbolicznego mostu pomiędzy świętami.
20 lutego 2004 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o godle, barwach i hymnie (Dz.U. 2004 Nr 49, poz. 467) — i 2 maja został oficjalnie Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej. Tego samego dnia obchodzony jest też Dzień Polonii i Polaków za Granicą (ustawa z 20 marca 2002 r.).
Święto państwowe, ale nie wolne od pracy. Symboliczne, nie urlopowe. To jest istotne — bo flaga w polskim porządku prawnym nie wymaga wolnego dnia, żeby być ważna. Wymaga uwagi.
Wojska Specjalne — czwarty rodzaj Sił Zbrojnych
24 maja 2007 r. Wojska Specjalne zostały uznane za odrębny rodzaj Sił Zbrojnych RP — obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej. Polska jako pierwsza w Europie wprowadziła ten status formalny dla SOF — i z tego porządku wynika konkretna konsekwencja: każda z pięciu jednostek operacyjnych WS — oraz Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych (PJOS) operacyjnie podporządkowana DKWS — ma osobne dziedzictwo, osobnego patrona albo osobną linię tradycji.
Decyzje MON, które tę linię formalizują, są precyzyjne. Wymieniamy je niżej, bo to one tłumaczą, jak polskie WS rozumieją „flagę” w sensie głębszym niż kawałek tkaniny.
Sześć jednostek WS, sześć linii dziedziczenia
JW GROM
Dziedziczy tradycje Cichociemnych Spadochroniarzy AK — Decyzja Nr 119/MON z 4 sierpnia 1995 r. (w porozumieniu z MSWiA). 316 zrzuconych do okupowanej Polski w 82 nocnych przelotach (15.02.1941 – 26.12.1944). Pełna nazwa jednostki: „Jednostka Wojskowa GROM Cichociemni”. Operatorzy zespołów bojowych po ukończeniu kursu podstawowego i specjalistycznego noszą oznakę rozpoznawczą „CICHOCIEMNY” — wzór ustanowiony Decyzją Nr 179/MON.
JW Komandosów (JWK)
Dziedziczy osiem jednostek — Decyzja Nr 50/MON z 12 lutego 2014 r.:
- Polski Samodzielny Batalion Specjalny (1943-1944)
- Batalion AK „Parasol” (1944) — Decyzja 100/MON 23.11.1995, Zespół Bojowy C
- 1. Samodzielna Kompania „Commando” (1942-1944)
- Batalion AK „Zośka” (1942-1944) — Decyzja 53/MON 30.03.2000, Zespół Dowodzenia
- Batalion AK „Miotła” (1944) — Zespół Bojowy A
- 62. Kompania Specjalna „Commando” Bolesławiec (1967-1994)
- 1. Batalion Szturmowy Dziwnów (1964-1993)
- 1. Pułk Specjalny Komandosów Lubliniec (1993-2011)
To najbogatsza linia dziedziczenia w polskich WS — i najbardziej rozbudowany w polskich WS przykład dziedziczenia konkretnych batalionów AK per zespół bojowy (ZB A — „Miotła”, ZB C — „Parasol”, Zespół Dowodzenia — „Zośka”).
JW AGAT
Dwie linie z III Powstania Śląskiego (1921):
- Zespół Wsparcia — patron kpt. Tadeusz Puszczyński „Konrad Wawelberg” (1895-1939), dowódca Grupy Destrukcyjnej Wawelberga, autor akcji „Mosty” 2/3 maja 1921 r.
- Zespół Szturmowy C — formalnie dziedziczy tradycje Oddziału Szturmowego kpt. Roberta Oszka (1896-1938), Decyzja Nr 97/MON z 26 czerwca 2019 r.
Symboliczny detal: ojcem chrzestnym sztandaru AGAT jest Stefan Mielczarski — wnuk gen. Stefana „Grota” Roweckiego (komendanta głównego AK). To wybór nieprzypadkowy: Puszczyński „Wawelberg” przyjaźnił się z „Grotem” w II Rzeczypospolitej.
Akcja „Mosty” Wawelberga obchodzi w tym roku 105. rocznicę — piszemy o niej osobno w drugim wpisie z dziś.
JW NIL
Dziedziczy Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej — Decyzja Nr 173/MON z 12 maja 2010 r. Patron: gen. bryg. August Emil Fieldorf „Nil” (1895-1953), twórca i pierwszy dowódca Kedywu KG AK. Decyzja Nr 208/MON z 25.06.2009 r. nadała imię i ustanowiła święto jednostki — 6 września. Sztandar wręczył 4 września 2010 r. ówczesny minister obrony narodowej Bogdan Klich. Ufundowali go: Wojewoda Małopolski i Bractwo Kurkowe.
JW Formoza
Patron: gen. broni Włodzimierz Potasiński — pierwszy dowódca Wojsk Specjalnych jako rodzaju SZ, poległy w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 r. Patronat i sztandar nadane 23 września 2014 r. Linia historyczna jednostki idzie inaczej niż AK: 1.10.1973 Zespół Badawczy ds. Płetwonurków Morskich (kmdr Józef Rembisz) → 1975 Wydział Działań Specjalnych 3. Flotylli Okrętów MW → od 2007 samodzielna jednostka. To jedyna polska SOF z linią morską, nie podziemną.
Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych (PJOS)
Najmłodsza — sformowana 1 lutego 2023 r. na bazie 7. Eskadry Działań Specjalnych. W czasie pokoju podlega 3. Skrzydłu Lotnictwa Transportowego, w operacjach — DKWS.
Centrum Szkolenia — most między tradycjami
Warto wspomnieć też Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych (CSzWS) — szkoła, przez którą przechodzi część kandydatów do WS. Decyzją Nr 153/MON z 25 października 2021 r. CSzWS otrzymało imię ppłk. Macieja Kalenkiewicza „Kotwicza” (1906-1944) — współtwórcy idei Cichociemnych wraz z kpt. Janem Górskim, komendanta Podokręgu AK Nowogródek, zastępcy mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” w 1939 r. Święto CSzWS: 21 marca.
Jest w tym wewnętrzna logika. GROM dziedziczy czyn Cichociemnych. CSzWS — imię człowieka, który wymyślił, jak ich szkolić. Tradycja działań specjalnych w Polsce jest podzielona na role: kto operował, kto dowodził, kto uczył.
„Biało-czerwona to nie tylko symbol – to historia, tożsamość i wspólnota, która łączy nas wszystkich.”
Flaga w cywilu jest deklaracją tożsamości. W jednostce wojskowej jest deklaracją ciągłości — z tym, co było, i z tym, co przyjdzie po.
Każda z polskich Wojsk Specjalnych ma swoje godło, sztandar, święto, patrona. Każda decyzja MON o przejęciu tradycji konkretnej formacji historycznej — od PSBS 1943 po Oddział Szturmowy Oszka 1921 — to jest dokładnie ten sam akt, co flaga państwowa wisząca z parapetu 2 maja: wybór ciągłości.
Każda z Jednostek ma swoje tradycje. Jednak wszyscy razem, 2 maja, mają wspólną biało-czerwoną.
I to jest powód, dla którego ten dzień ma w polskich Wojskach Specjalnych głębsze znaczenie niż „dzień zalegalizowany ustawą z 2004 roku”.
MINDSET — twoja własna linia ciągłości
Tożsamość operatora zaczyna się w głowie. Polskie WS układają tradycje pokoleniami — ty układasz mentalność dzień po dniu. Praktyczny przewodnik tej drugiej części.
Obchody 2026
Od samego rana na profilach Jednostek w mediach społecznościowych pokazywały się okolicznościowe wpisy, a Dowódca Powietrznej Jednostki Operacji Specjalnych płk pil. Piotr Ciechan dokonał w Płocku przelotu z biało-czerwoną.
Źródła
- Ustawa z 20 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2004 Nr 49, poz. 467)
- Ustawa z 20 marca 2002 r. — Dzień Polonii i Polaków za Granicą
- grom.wp.mil.pl — Dziedziczenie tradycji
- jwk.wp.mil.pl — Tożsamość JWK
- agat.wp.mil.pl — Dziedziczenie tradycji
- nil.wp.mil.pl — Tradycje JW NIL
- formoza.wp.mil.pl — Historia
- pjos.wp.mil.pl — Rys historyczny
- cszws.wp.mil.pl — Patron
- dkws.wp.mil.pl — Tradycje (encyklopedia 1905-2007)
Powiązane wpisy
- 105 lat akcji „Mosty”. Wawelberg, Oszek i powstania śląskie w pamięci JW AGAT
- gen. dyw. Michał „Strzała” Strzelecki — awans Dowódcy DKWS w Dniu Flagi
- Paralotnie SOF — co MARSOC i 82nd Airborne robią z napędzanymi spadochronami
- 7 lekcji odporności psychicznej od operatorów sił specjalnych
- jwk.wp.mil.pl — Symbolika JWK