5 tygodni przed największym wydarzeniem politycznym dekady w Polsce. 31 maja 2016 roku na PGE Narodowym w Warszawie operatorzy JW GROM wraz z BOA KGP, Biurem Ochrony Rządu, ABW, Żandarmerią Wojskową, pionem antyterrorystycznym CBŚP i kilkunastoma innymi służbami przeprowadzili BASTION — wówczas największe ćwiczenie antyterrorystyczne w historii Polski. Cel: sprawdzić koordynację wszystkich służb przed dwoma wydarzeniami, które ściągnęły do Polski głowy państw NATO i miliony pielgrzymów — szczytem NATO Warszawa (8-9 lipca 2016) i Światowymi Dniami Młodzieży w Krakowie z udziałem papieża Franciszka (26-31 lipca 2016).
Wybór miejsca i daty nie był przypadkowy. PGE Narodowy w lipcu miał stać się centralnym węzłem szczytu NATO — spotkaniem 28 głów państw i rządów Sojuszu, na którym ogłoszono historyczną decyzję o stałej obecności wojsk NATO na flance wschodniej (eFP — enhanced Forward Presence). Pięć tygodni wcześniej trzeba było mieć pewność, że żaden scenariusz nie zaskoczy polskich służb.
Co działo się tego dnia — scenariusz w czterech epizodach
BASTION nie był pojedynczą sceną. Organizatorzy zbudowali rozbudowaną serię czterech zazębiających się epizodów, które miały sprawdzić nie tylko zdolność szturmowych jednostek, ale całą architekturę reagowania na atak w sercu stolicy.
Epizod 1 — atak terrorystyczny na PGE Narodowy
Scenariusz zakładał koncert poprzedzający uroczystą ceremonię. W chwili przybycia Prezydenta RP dochodzi do wybuchu ładunku, a następnie zamachowcy otwierają ogień z broni maszynowej do tłumu. Pierwsze minuty: zabezpieczenie obiektu, ewakuacja, identyfikacja zagrożenia.
Epizod 2 — ewakuacja VIP-ów
Funkcjonariusze BOR przejmują kontrolę nad ewakuacją osób ochranianych — w realnym scenariuszu lipcowym byliby to przywódcy państw NATO, w tym Prezydent USA. Ćwiczenie sprawdzało procedury bezpiecznego wyprowadzenia VIP w warunkach aktywnego ostrzału i nieznanej liczby zamachowców.
Epizod 3 — pościg za zamachowcami
Część zamachowców opuszcza Stadion Narodowy i kieruje się w stronę Wisły. Pościg z udziałem patroli Policji, BOA i wsparcia powietrznego z policyjnego śmigłowca. Zamachowcy próbują uciec na pontonie po Wiśle.
Epizod 4 — szturm nad Wisłą + działania pirotechniczne
Ostateczny szturm na zamachowców na brzegu Wisły z udziałem operatorów GROM. Równolegle saperzy z policyjnej grupy pirotechnicznej zabezpieczają drugorzędne ładunki wybuchowe pozostawione przez sprawców na PGE Narodowym i w bezpośrednim sąsiedztwie. Pies służbowy Policji bierze udział w fazie identyfikacji ładunków.
Skład uczestników — kto zabezpieczał szczyt NATO
BASTION był ćwiczeniem międzyresortowym na pełnej skali. Na PGE Narodowy przyjechała kompletna „pierwsza linia” polskiego systemu antyterrorystycznego:
- 🇵🇱 JW GROM — operatorzy realizujący szturm końcowy nad Wisłą; jedyna obecna jednostka Wojsk Specjalnych
- 🇵🇱 BOA KGP (Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji) — szturm na PGE Narodowy
- 🇵🇱 BOR (Biuro Ochrony Rządu — od 2018 SOP) — ewakuacja VIP-ów
- 🇵🇱 ABW (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego) — koordynacja kontrwywiadowcza
- 🇵🇱 CBŚP (Centralne Biuro Śledcze Policji) — pościg, identyfikacja sprawców
- 🇵🇱 Zespół do Zwalczania Aktów Terroru Komendy Stołecznej Policji
- 🇵🇱 Żandarmeria Wojskowa
- 🇵🇱 Straż Graniczna
- 🇵🇱 Państwowa Straż Pożarna
- 🇵🇱 Pogotowie Ratunkowe i służby medyczne
To ostatnia, sumaryczna lista, zanim Polska weszła w lipiec 2016 z dwiema operacjami zabezpieczeniowymi największej skali w historii kraju.
GROM jako element kluczowy
Obecność operatorów Jednostki Wojskowej GROM na BASTION nie była gestem. Polski system reagowania na atak terrorystyczny na bardzo wysokiej skali — zwłaszcza scenariusz typu „aktywny strzelec” w obiekcie z tysiącami cywilów — przewiduje wsparcie GROM-u w fazie końcowej, gdy klasyczne pododdziały policyjne mogą okazać się niewystarczające. Szturm nad Wisłą w epizodzie 4 był właśnie próbą tego protokołu.
Współpraca GROM z polską Policją (BOA, SPAP) w obszarze counter-terror ma w 2016 roku już ponad dekadę historii. Operatorzy GROM regularnie szkolą się z pododdziałami antyterrorystycznymi Policji w zakresie taktyki CQB, breaching i działań w gęstej zabudowie miejskiej. BASTION był okazją do sprawdzenia tej współpracy w warunkach pełnoskalowego ćwiczenia z aktywem 800-1000 osób.
Kontekst — szczyt NATO Warszawa i papież w Krakowie
BASTION miał konkretne i bardzo wymagające zadanie operacyjne — przygotować polskie służby do dwóch wydarzeń, które razem postawiły Polskę w centrum światowej uwagi w lipcu 2016 roku.
- Szczyt NATO Warszawa (8-9.07.2016) — 28 głów państw i rządów Sojuszu, w tym prezydent USA Barack Obama. Obrady odbyły się na PGE Narodowym. Najważniejsza decyzja: rozmieszczenie czterech batalionowych grup bojowych NATO (eFP) w Polsce, na Litwie, Łotwie i w Estonii. To był moment, w którym wschodnia flanka NATO zaczęła być realnym, materialnym zobowiązaniem Sojuszu — nie tylko deklaracją.
- Światowe Dni Młodzieży Kraków (26-31.07.2016) — przyjazd papieża Franciszka i ok. 2,5-3 milionów pielgrzymów z całego świata. Centralne wydarzenie: msza Wieczyste Czuwanie na Campus Misericordiae (Brzegi koło Krakowa) z udziałem ok. 2 mln osób. To była najbardziej masowa operacja zabezpieczeniowa w historii Polski.
Pięć tygodni między BASTION-em a szczytem NATO. Osiem tygodni do mszy z papieżem. Marginesu na błąd nie było.
Trening / GROM kalkulator
Operatorzy GROM-u, którzy szturmowali nad Wisłą, mieli za sobą lata przygotowań fizycznych i mentalnych. Sprawdź się w kalkulatorze sprawnościowym GROM — testy WF, beep test, podciąganie, MFT.
Geografia ćwiczenia — Stadion Narodowy plus Wisła
BASTION nie był ograniczony do jednego obiektu. Czterema epizodami obejmował centralną część Warszawy:
- PGE Narodowy — epicentrum: epizod 1 (atak), epizod 2 (ewakuacja VIP), epizod 4b (działania pirotechniczne)
- Most i nadbrzeże Wisły — epizod 3 (pościg) i 4a (szturm końcowy)
- Szpitale stołeczne — sprawdzenie zdolności przyjęcia masowych ofiar
- Centralny ośrodek zarządzania kryzysowego — koordynacja wszystkich służb w jednym miejscu
Ten układ przestrzenny nie był przypadkowy. Lipcowy szczyt NATO miał odbywać się dokładnie w tej samej geografii: PGE Narodowy jako centrum obrad, mosty na Wiśle jako punkty ewakuacji w razie kryzysu, szpitale jako odbiorcy ewentualnych ofiar. BASTION był próbą generalną w 1:1.
Co dał Polsce BASTION
Pięć tygodni po BASTION szczyt NATO Warszawa odbył się bez incydentów. Osiem tygodni po — Światowe Dni Młodzieży w Krakowie, z udziałem papieża Franciszka i 2,5-3 mln pielgrzymów, również bez incydentów bezpieczeństwa wymagających aktywnego użycia sił specjalnych. Polskie służby — GROM, BOA, BOR, ABW i wszystkie pozostałe komponenty — przeszły obie operacje pomyślnie.
BASTION nie był jedynym ćwiczeniem przygotowawczym tamtego okresu — w pierwszej połowie 2016 roku polskie służby przeszły dziesiątki mniejszych manewrów na różnych obiektach (lotniska, dworce, miejsca uroczystości). Ale to BASTION pozostał w pamięci jako największa pojedyncza próba, zorganizowana centralnie i w pełnym składzie międzyresortowym. To wzorzec, który polskie służby cytują do dziś, gdy planują przygotowania do dużych wydarzeń.
Źródła
- Defence24 — „Bastion. Największe ćwiczenia antyterrorystyczne w Polsce. Przygotowania do szczytu NATO i ŚDM” (31.05.2016)
- Komenda Główna Policji (policja.pl, art. 127167) — „BASTION — wielkie ćwiczenia służb w Warszawie. Symulacja ataku terrorystycznego”
- Informacyjny Serwis Policyjny (isp.policja.pl, art. 8807) — komunikat oficjalny
- Komenda Główna Straży Granicznej (strazgraniczna.pl, art. 3437) — „BASTION — ćwiczenia służb przed szczytem NATO i ŚDM”
- Gazeta Policyjna nr 135 (czerwiec 2016) — „Kryptonim Bastion” (relacja redakcyjna)
- Special-Ops.pl — galeria „Bastion w ogniu — ćwiczenia zgrywające służb na stadionie PGE Narodowy”
- archiwum.mswia.gov.pl — komunikat MSWiA „Ćwiczenia służb przed Szczytem NATO oraz Światowymi Dniami Młodzieży”
- InfoSecurity24.pl — relacja branżowa